Ορμώμενος από ανάρτηση τρίτου, ξεκίνησα από την Επανάσταση του 1821 και κατέληξα σε κάποιους που αγάπησαν και προσέφεραν στην Ελλάδα σα να ήταν πατρίδα τους, τους Φιλέλληνες. Η ιστορία ενός Άγγλου κι ενός Αμερικανού, με φόντο το Μεσολόγγι:
Το όνειρο της αποτίναξης του τουρκικού ζυγού το καλλιέργησαν κυρίως έμποροι, προεστοί, κάποιοι στρατιωτικοί, κάποιοι αρχιερείς, κάποιοι κλέφτες, κάποιοι διπλωμάτες και κάποιοι άνθρωποι των γραμμάτων. Οι υπόλοιποι δε θα κατέβαλαν μεγάλη προσπάθεια, αν δεν υπήρχαν οι προαναφερθέντες. Ως προς τις εθνικότητες, ο Ρήγας Φεραίους τους έβαλε όλους μέσα. «Βουλγάροι κι Αρβανήτες, Αρμένοι και Ρωμιοί, Αράπηδες και άσπροι.» Κανέναν δεν άφησε εκτός. Όσοι ήθελαν να δώσουν όρκο εις την ελευθερία, ήταν ευπρόσδεκτοι. Το ελληνικό στοιχείο (οι Ρωμιοί, δηλαδή οι απόγονοι της ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας που απέκτησαν εθνική συνείδηση μετά την άλωση της Πόλης από τους Σταυροφόρους και τη δημιουργία της αυτοκρατορίας της Νίκαιας) ήταν κυρίαρχο αλλά δεν ήταν μόνο του. Και στον απλό λαό, μετά από αιώνες συνύπαρξης, δεν υπήρχαν εθνικοί φραγμοί. Ο πολιτισμός και η γλώσσα ουσιαστικά διαχώριζε τις εθνικές ομάδες.
Τον αγώνα ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία κάποιοι ήξεραν εξαρχής πως θα τον πληρώσουν ακριβά. Αρκετά τα παραδείγματα. Είτε με τη ζωή τους είτε με την απαξίωση και το διωγμό από τους σύγχρονούς τους, για να δικαιωθούν μετά θάνατον από την Ιστορία.
Ιδιαίτερη κατηγορία οι Φιλέλληνες. Άνθρωποι οι οποίοι κοιτούσαν τα απομεινάρια του Παρθενώνα στο απαξιωμένο από τα βυζαντινά χρόνια λασποχώρι που λεγόταν Αθήνα και σκέφτονταν πως πολιτισμικά δε θα υπήρχε Δύση αν δεν υπήρχε Ελλάδα. Αρκετοί άφησαν τη βολή τους και ήρθαν στην Ελλάδα να βοηθήσουν, για να είναι κοντά στους επαναστατημένους, για να ελευθερωθεί η πατρίδα των σπουδαίων Ελλήνων.
Χαρακτηριστική περίπτωση ο Λόρδος Βύρωνας (Τζορτζ Γκόρντον Μπάιρον). Επιτυχημένος Άγγλος συγγραφέας, πλούσιος, με άστατη ερωτική ζωή (δεν είναι τυχαίο το ποίημά του «Δον Ζουάν», στον οποίο μάλιστα έδωσε άλλη διάσταση, θυματοποιώντας τον σαν κάποιον που τον παρασύρουν οι γυναίκες). Όταν επισκέφτηκα τη Ρώμη, βρήκα παντού τα χνάρια του, από το café Greco, όπου ήταν θαμώνας, μέχρι τη Villa Borghese. Έζησε 7 χρόνια στην Ιταλία, όπου και η ζωή του πήρε άλλη ρότα, όταν αποφάσισε να υποστηρίξει ενεργά τα επαναστατικά κινήματα σε Ελλάδα και Ιταλία. Το 1823 φτάνει στην Ελλάδα, ύστερα από παρότρυνση της Φιλελληνικής Επιτροπής του Λονδίνου, και μετά από μια εξάμηνη στάση στην Κεφαλονιά, καταλήγει στο Μεσολόγγι. Έρχεται σε επαφή με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, τον οποίο και υποστηρίζει οικονομικά, σχηματίζει ιδιωτικό στρατό από 40 Σουλιώτες και διατηρεί επαφές με Άγγλους επιχειρηματίες, οι οποίοι με παρότρυνση του Βύρωνα ενίσχυαν οικονομικά τους επαναστάτες. Πέθανε στις 19 Απριλίου του 1824 στο Μεσολόγγι, μετά από 10ημερη ασθένεια και έντονο πυρετό, ο οποίος δε μπόρεσε να αντιμετωπιστεί. Προς εκδήλωση του πένθους στο Μεσολόγγι ρίχτηκαν 37 κανονιοβολισμοί από την ανατολή του ηλίου, μία κάθε λεπτό, καθώς ήταν τότε μόνο 37 ετών. Οι Μεσολογγίτες ζήτησαν να ταφεί ο άνθρωπος που αγάπησαν στον τόπο που κι αυτός αγάπησε και, όταν απεφασίσθη η μεταφορά της σορού στην Αγγλία, ζήτησαν να μείνει η καρδιά του. Τελικά, ύστερα από την ταρίχευση του νεκρού, στους Μεσολογγίτες εδόθησαν οι πνεύμονες του. Τους τοποθέτησαν στον μητροπολιτικό ναό του Αγίου Σπυρίδωνος, μέσα σε ασημένια θήκη. Ύστερα από δύο χρόνια, κατά την πολιορκία της πόλης από τους Τούρκους (1826), ένας ανώνυμος καλόγερος την πήρε μαζί του και τη διέσωσε. Με την απελευθέρωση της πόλεως (1829), η θήκη επαναφέρθηκε στη θέση της κι έμενε εκεί έως το 1881. Τότε μεταφέρθηκε με πομπή και, σε επίσημη τελετή, τοποθετήθηκε στον Κήπο των Ηρώων, κάτω από ανδριάντα του Βύρωνα, έργο του Γ. Βιτάλη.
Ένας άλλος σπουδαίος Φιλέλληνας, στενός φίλος του Βύρωνα, ήταν ο Αμερικανός ιατρός, από τη Βοστώνη, Σάμιουελ Γκρίντλεϋ Χάου. Νεαρός απόφοιτος του Πανεπιστημίου, είχε έλθει στην Ελλάδα με το ξέσπασμα της Επανάστασης και για 6 χρόνια πρόσφερε εθελοντικά τις ιατρικές του υπηρεσίες στους Έλληνες αγωνιστές. Μετά το θάνατο του Βύρωνα, ο Χάου επέστρεψε στις ΗΠΑ το 1827 για να συγκεντρώσει χρήματα και προμήθειες για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης στην Ελλάδα η οποία πλήττονταν από λιμό. Μαζί του έφερε και μικρό αριθμό ορφανών παιδιών από την Ελλάδα. Οι πυρετώδεις προσπάθειες του Χάου απέφεραν τελικά το ποσό των 60.000 δολαρίων τα οποία κατανεμήθηκαν στην αγορά τροφίμων, ρουχισμού και την ίδρυση καταφυγίου για τους πρόσφυγες στην περιοχή της Αίγινας. Ο Χάου κράτησε ως κειμήλιο το αγγλικό κράνος - περικεφαλαία του, το οποίο αργότερα, το 1925, το έφερε στην Ελλάδα η μικρότερη κόρη του και τιμημένη με βραβείο Πούλιτζερ συγγραφέας Μωντ Χάου, το οποίο και δώρισε στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Αθήνας.
Αυτοί οι άνθρωποι δε γεννήθηκαν Έλληνες και δεν αγάπησαν την Ελλάδα ούτε από συνήθεια ούτε από ανάγκη ούτε από συμφέρον. Την αγάπησαν κατ’ επιλογήν. Αποδείχτηκαν πιο Έλληνες και από αρκετούς γεννημένους Έλληνες.
Φωτό 1: Ο Λόρδος Βύρωνας στο νεκροκρέβατό του, Ζοζέφ Ντενί Οντεβάιρ, Groeningemuseum, Μπρυζ, Βέλγιο
Φωτό 2: Η περικεφαλαία του Λόρδου Βύρωνα, την οποία κράτησε ο Αμερικανός γιατρός Σάμιουελ Χάου, και δώρισε αργότερα η μικρότερη κόρη του στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Αθήνας
Comments
Post a Comment