Την κατάσταση πριν τον ξεσηκωμό είχε προλειάνει η Φιλική Εταιρεία, στην οποία συμμετείχαν εύποροι έμποροι, προεστοί, πρόκριτοι, ανώτατοι κληρικοί και αρκετά μέλη της μασονικής Στοάς. Κάποιοι από αυτούς είχαν υπό τη δούλεψή τους ιδιωτικούς στρατούς ή πολιτοφυλακές όπως π.χ. την ένοπλη ομάδα Σουλιωτών που συντηρούσε στο Μεσολόγγι ο Λόρδος Βύρωνας.
Το έναυσμα για το ξέσπασμα της Επανάστασης στην Πάτρα ήταν οι εχθροπραξίες των Τούρκων και η πυρκαγιά που έβαλαν στο αρχοντικό του Παπαδιαμαντόπουλου.
Στις 26 Ιανουαρίου του 1821 αυτός συμμετείχε στη σύσκεψη της Βοστίτσας μαζί με τον Παπαφλέσσα, όπου και συζητήθηκε έντονα το θέμα της έναρξης της κήρυξης της Επανάστασης. Στις 10 ή 13 Μαρτίου πραγματοποιήθηκε στην Αγία Λαύρα σημαντική σύσκεψη, παρουσία του Μητροπολίτη Παλαιών Πατρών Γερμανού, και πάρθηκαν αποφάσεις σχετικά με τη στρατολογία αγωνιστών, σύμφωνα με τη διήγηση του ίδιου του Γερμανού στα απομνημονεύματά του. Παρόντες ήταν ο επίσκοπος Κερνίτσης Προκόπιος, ο Ανδρέα Ζαΐμης, ο Ασημάκης Ζαΐμης, ο Ασημάκης Φωτήλας, ο Σωτήρης Χαραλάμπης και ο Σωτήρης Θεοχαρόπουλος. Κάποιοι ιστορικοί υποστηρίζουν πως στη σύσκεψη στην Αγία Λαύρα δεν πάρθηκε καμία απόφαση σχετικά με την έναρξη της επανάστασης, ενώ σύμφωνα με οικογενειακά αρχεία αγωνιστών του 1821, στις 17 Μαρτίου (ημέρα εορτής του Αγίου Αλεξίου, πολιούχου των Καλαβρύτων) τελέστηκε δοξολογία και ακολούθησε ορκωμοσία των αγωνιστών, ενώ άλλοι θεωρούν αυτονόητο ότι την 25η Μαρτίου έγινε πανηγυρική δοξολογία στη Μονή Αγίας Λαύρας (αφιερωμένη στην Παναγία) παρουσία του Προκόπιου και του Γερμανού, κατά την οποία υψώθηκαν εκκλησιαστικά λάβαρα, λίγες μέρες μετά το ξέσπασμα της Επανάστασης στην Πάτρα.
Στις 21 Μαρτίου 1821 ένοπλοι Τούρκοι στρατιώτες, μεθυσμένοι σε ένα ρακοπωλείο, έβαλαν φωτιά σε ένα σπίτι του Παπαδιαμαντόπουλου και σκότωσαν έναν θείο του. Η σύρραξη γενικεύτηκε και οι Τούρκοι κλείστηκαν στο Κάστρο. Το ίδιο βράδυ, ο Παπαδιαμαντόπουλος πήγε στο Μοναστήρι του Ομπλού (Αχαΐας) και την άλλη μέρα κατέβηκε στην πόλη των Πατρών μαζί με τον Νικόλαο Λόντο, τον Παναγιώτη Καρατζά, τον Π. Πατρών Γερμανό και άλλους 5 προεστούς και έκαναν όλοι τους το γύρο της πόλεως κρατώντας την πρώτη επαναστατική κόκκινη σημαία με ένα μαύρο σταυρό στη μέση. Οι επαναστάτες, μεταξύ άλλων ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος, ο Ανδρέας Λόντος, ο Μπενιζέλος Ρούφος, ο Ανδρέας Ζαΐμης, ο Σωτήριος Θεοχαρόπουλος, ο Επίσκοπος Κερνίτσης και Καλαβρύτων Προκόπιος μαζί με 1000 άνδρες έστησαν έναν σταυρό στην πλατεία του Αγίου Γεωργίου, όπου υπήρχε ο ομώνυμος ναός, και ο μητροπολιτής Παλαιών Πατρών Γερμανός τους όρκισε. Έτσι ξεκίνησε η Επανάσταση του 1821, με τους αστούς να ηγούνται και τον απλό λαό να είναι στο πλευρό τους.
Τον Φεβρουάριο του 1825, αποβιβάστηκε στον Μοριά, ο Αιγύπτιος Ιμπραήμ Πασάς, ο οποίος κυρίευσε αρχικά την Τρίπολη και το Ναυαρίνο. Τον Απρίλιο του 1826 συνέδραμε στην κατάληψη του Μεσολογγίου και στη σφαγή των πολιορκημένων. Οι Έλληνες είχαν κάποιες επιτυχίες εναντίον του, όπως στους Μύλους Αργολίδας με τον Δημήτριο Υψηλάντη να αποτρέπει την κατάληψη του Ναυπλίου, όπως ο Ιμπραήμ κατόρθωσε να καταλάβει σχεδόν όλη την Πελοπόννησο και να προκαλέσει τεράστιες καταστροφές.
Ο στόλος του Ιμπραήμ παρέμενε το Ναυαρίνο και οι 3 Μεγάλες Δυνάμεις συμφώνησαν με τη Συνθήκη του Λονδίνου (Ιούνιος 1827), να αναγκάσουν την οθωμανική κυβέρνηση να παραχωρήσει αυτονομία στους Έλληνες και απέστειλαν ναυτικές δυνάμεις στην ανατολική Μεσόγειο για να ασκήσουν πίεση και να καταστείλουν την πειρατεία που έβλαπτε το βρετανικό εμπόριο.
Οι 3 ναύαρχοι (Κόδριγκτον, Δεριγνύ, Χέιδεν) συμφώνησαν ότι απαίτησαν από τον Ιμπραήμ να αποπλεύσουν τα πλοία του προς Αίγυπτο ή Κωνσταντινούπολη αλλιώς θα του επιτεθούν, επειδή είχε παραβιάσει κατ’ επανάληψη συμφωνίες. Ο συμμαχικός στόλος εισήλθε στην Πύλο στις 8 Οκτωβρίου και άρχισε να παίρνει θέσεις μάχης. Μετά από ένα επεισόδιο μεταξύ μιας βρετανικής λέμβου και ενός αιγυπτιακού πυρπολικού, που οδήγησε στον θάνατο ενός Βρετανού αξιωματικού, η σύρραξη γενικεύτηκε και κατέληξε στη συντριβή του τουρκικού και του αιγυπτιακού στόλου.
Ο Ιμπραήμ αποφάσισε να εγκαταλείψει την Πελοπόννησο τον Σεπτέμβρη του 1828 μετά τη συνθήκη της Αλεξάνδρειας και την αποστολή γαλλικού εκστρατευτικού σώματος (εκστρατεία του Μοριά), του οποίου ηγήθηκε ο στρατάρχης Νικόλαος Ιωσήφ Μαιζών. Αφού κατέλαβε τα κάστρα του Ναυαρίνου, της Κορώνης και της Μεθώνης χωρίς ιδιαίτερη πίεση, ενώ ακολούθως προχώρησε βόρεια. Οι Έλληνες, που είχαν αναθαρρήσει με την επικείμενη αποχώρηση του Ιμπραήμ, ενώθηκαν με την 3η Γαλλική Μεραρχία με επικεφαλής τον Γάλλο Στρατηγό Σνάιντερ, η οποία αποβιβάστηκε στις 3 Οκτωβρίου στην περιοχή του Αγίου Ανδρέα στην Πάτρα. Μια αντιπροσωπεία με τον Τούρκο Φρούραρχο της Πάτρας, Χατζή Αβδούλ Αγά, επισκέφθηκε τον Σνάιντερ στο στρατόπεδο στην Ανθεία στις 4 Οκτωβρίου και από αυτή ζητήθηκε η παράδοση της πόλης. Μετά την πάροδο 2 ημερών άπρακτων, οι Γάλλοι προχώρησαν στα ενδότερα της Πάτρας και δόθηκε εικοσιτετράωρη προθεσμία τους Τούρκους ώστε να συνθηκολογήσουν. Το βράδυ της 7ης Οκτωβρίου γαλλικές δυνάμεις βρέθηκαν έξω από το Κάστρο και τελικά οι Τούρκοι παραδόθηκαν.
Στην συνθήκη της παράδοσης αναφερόταν και η παράδοση του κάστρου του Ρίου (γνωστό και ως Καστέλι του Μοριά). 800 Τούρκοι διαφώνησαν, οχυρώθηκαν μέσα σε αυτό και στις 22 Οκτωβρίου, με την παρέμβαση γαλλικών πλοίων που μετέφεραν 1500 Γάλλους, ξεκίνησε η πολιορκία του, με το κάστρο τελικά να παραδίδεται. Στις 5 Νοεμβρίου 1828, οι τελευταίοι Τούρκοι και Αιγύπτιοι είχαν εκκενώσει οριστικά την Πελοπόννησο. 26 έως 27.000 άνδρες συνολικά αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα και τα οχυρά σε λίγες μέρες και οι Γάλλοι το πέτυχαν αυτό μέσα σε μόλις 2 μήνες, καθώς οι 2 πρώτες μεραρχίες είχαν φτάσει στο Ναυαρίνο στις 28 Αυγούστου.
Κατά συνέπεια, η επέμβαση των Συμμάχων ήταν καθοριστική ώστε να κατορθώσουν οι ελληνικές δυνάμεις να καταλάβουν τις περιοχές που θα απελευθερώνονταν. Χωρίς τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου και τη γαλλική εκστρατεία στον Μοριά ήταν αμφίβολος ο χρονικός ορίζοντας στον οποίο θα κατόρθωναν να νικήσουν τις τουρκικές και αιγυπτιακές δυνάμεις και να τις αποπέμψουν από την Πελοπόννησο, 7 και πλέον έτη μετά την έναρξη της Επανάστασης.
Φώτο: Το μνημείο για την Ελληνική Επανάσταση, πλατεία Αγίου Γεωργίου Πάτρα
Comments
Post a Comment