Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (1541-1614), σπουδαίος ζωγράφος, γλύπτης και αρχιτέκτονας της Αναγέννησης. Μεγαλούργησε, υπήρξε επιδραστικός αλλά έπεσε και σε δυσμένεια. Ξεκίνησε την καριέρα του ως αγιογράφος. Από το Ηράκλειο, που τελούσε υπό ενετική κατοχή, βρέθηκε στη Βενετία. Εκεί επηρεάστηκε από τον Τιντορέττο και τον Τιτσιάνο, του οποίου υπήρξε μαθητής, υιοθετώντας στοιχεία της Βενετικής Σχολής και του ρεύματος του μανιερισμού. Το 1577 εγκαταστάθηκε στο Τολέδο της Ισπανίας, όπου έζησε μέχρι το τέλος της ζωής του.
Οι επιμήκεις μορφές στους πίνακές του με τα έντονα εκφραστικά χαρακτηριστικά, που αρμονικά συνδύαζαν στοιχεία της βυζαντικής και της αναγεννησιακής περιόδου, τα ζωηρά χρώματα, οι έντονες σκιές και η έμφαση στην πνευματική διάσταση των θεμάτων ενίοτε σε 2 επίπεδα (γήινο και ουράνιο) απετέλεσαν το σήμα κατατεθέν του.
Η πλειοψηφία των έργων του αντλούσε τη θεματολογία του από την Καινή Διαθήκη, ενώ πολλές πίνακές του τοποθετήθηκαν κι εντός της Αρχιεπισκοπής του Τολέδο. Πλησίον αυτής, με ένα σκοτεινό κι απόκοσμο σοκάκι να τις χωρίζει, λειτούργησε η διαβόητη Ισπανική Ιερά Εξέταση, η οποία συγκροτήθηκε από τον Βασιλιά Φερδινάνδο Β' της Αραγωνίας και τη Βασίλισσα Ισαβέλλα της Καστίλης το 1478, με την έγκριση του Πάπα Σίξτου του Τέταρτου. Στόχος της ήταν πρωτίστως οι εκχριστιανισμένοι Εβραίοι και Μουσουλμάνοι και αργότερα τους Προτεστάντες, ενώ μετεξελίχθηκε σταδιακά σε μυστική αστυνομία ενάντια σε εσωτερικές απειλές κατά του κράτους.
Η ταινία του Γιάννη Σμαραγδή «El Greco» παραθέτει μια φανταστική ιστορία, σύμφωνα με την οποία συγκρούεται με τον Ιεροεξεταστή Fernando Niño de Guevara και οδηγείται ενώπιον της Ιεράς Εξέτασης, λόγω του αμαρτωλού βίου του (είχε σχέση με τη μητέρα του γιου του, Jerónima de Las Cuevas, την οποία ποτέ δεν παντρεύτηκε γιατί φημολογείτο ήταν ήδη παντρεμένος στην Κρήτη) και λόγω της ανάμειξης των Αγίων, για τους οποίους χρησιμοποιούσε ως μοντέλα μέχρι και ζητιάνους, με σύγχρονούς του. Φυσικά, κάτι τέτοιο δεν έχει επιβεβαιωθεί ιστορικά, ενώ ο Θεοτοκόπουλος ζωγράφισε το πορτραίτο του Ιεροεξεταστή το 1600, το οποίο εκτίθεται στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης.
Ο Ελ Γκρέκο δεν σχεδίαζε να εγκατασταθεί μόνιμα στο Τολέδο, καθώς ο τελικός στόχος του ήταν να κερδίσει την εύνοια του βασιλιά Φιλίππου του 2ου και να αφήσει το στίγμα του στην αυλή του. Αρχικά, κατόρθωσε να εξασφαλίσει δύο σημαντικές παραγγελίες: την «Αλληγορία της Ιεράς Συμμαχίας» και το «Μαρτύριο του Αγίου Μαυρικίου». Στον μονάρχη δεν άρεσαν τα έργα και δεν ξαναέδωσε καμία παραγγελία στoν ζωγράφο. Επίσημα, δεν έγινε ποτέ γνωστός ο πραγματικός λόγος. Κάποιοι μελετητές εικάζουν ότι ο Φίλιππος δεν εκτίμησε την συμπερίληψη ζωντανών προσώπων σε μια θρησκευτική σκηνή, ενώ σύμφωνα με άλλους τα έργα του Ελ Γκρέκο παραβίαζαν έναν βασικό κανόνα της Αντιμεταρρύθμισης, και συγκεκριμένα ότι στην εικόνα το περιεχόμενο ήταν πρωταρχικής σημασίας και όχι το στυλ.
Κάπως έτσι μπήκε ταφόπλακα στα όνειρο του να γίνει ζωγράφος της ισπανικής Αυλής. Κατά συνέπεια, ρίζωσε και μεγαλούργησε στο Τολέδο μέχρι το τέλος του βίου του, όπου και πέθανε στις 7 Απριλίου του 1614 σε ηλικία 73 ετών, ένα μήνα αφότου αρρώστησε κατά τη διάρκεια της εργασίας του στο Νοσοκομείο Tavera.
Φώτο: Το Μαρτύριο του Αγίου Μαυρικίου (1580, Τολέδο)
Comments
Post a Comment