Για την Ελένη και το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου


Η ελληνική Αριστερά δυσκολεύεται να κοιτάξει τον εαυτό της στον καθρέφτη. Γι' αυτό αντιδρά έτσι σε οτιδήποτε σχετίζεται με την Ελένη Γκατζογιάννη. Το φάντασμα της θα στοιχειώνει για πάντα τους δολοφόνους της και τους υποστηρικτές τους.

Σύμφωνα με τον γιο της και συγγραφέα Νίκο Γκατζογιάννη, τα στελέχη του ΔΣΕ, που φοβούνταν για την τύχη τους λόγω της συμμετοχής τους σε λαϊκά δικαστήρια ή σε δολοφονίες και βασανισμούς αμάχων, είχαν καταφύγει σε κομμουνιστικές χώρες κι επέστρεψαν στην Ελλάδα όταν παραγράφηκε το αξιόποινο των εγκλημάτων τους. Εκεί αναζήτησε και τον δικαστή του λαϊκού δικαστηρίου, ο οποίος έστειλε τη μητέρα του στο εκτελεστικό απόσπασμα στις 28 Αυγούστου 1948, για να διαπιστώσει ακολούθως πως είχε επαναπατριστεί. Στο βιβλίο, περιγράφει τη συνάντησή τους στη Θεσσαλονίκη, κατά την οποία ο συγγραφέας χάρισε τη ζωή στον ηθικό αυτουργό της δολοφονίας της μητέρας του, ενώ είχε αποφασίσει να τον σκοτώσει με περίστροφο.

Ο Γκατζογιάννης κυκλοφόρησε το βιβλίο με θέμα την εκτέλεση της μητέρας του και την αναζήτηση των δολοφόνων της το 1983. Ενώ ζητήθηκε άδεια να πραγματοποιηθούν γυρίσματα στην Ελλάδα, ο τότε πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου αρνήθηκε. Έχουν συμπεριληφθεί μόνο κάποιες σκηνές από το κέντρο της Αθήνας, ενώ η ταινία γυρίστηκε στην Ισπανία. Με το ΠΑΣΟΚ ο αρχιστράτηγος του ΔΣΕ, Μάρκος Βαφειάδης, εξελέγη βουλευτής Επικρατείας το 1989, ενώ το 1983 του είχε δοθεί τιμητικά ο βαθμός του Αντιστράτηγου του Ελληνικού Στρατού.

Η ταινία κυκλοφόρησε το 1985. Όταν ξεκίνησε να προβάλλεται στην Αθήνα, σημειώθηκαν έντονες διαδηλώσεις και επεισόδια έξω από τους κινηματογράφους. Κλιμάκια του ΚΚΕ και της ΚΝΕ οργάνωσαν κινητοποιήσεις με σκοπό να εμποδίσουν την είσοδο του κοινού στις αίθουσες. Ως αποτέλεσμα των συνεχών επεισοδίων και των πιέσεων, οι αιθουσάρχες αναγκάστηκαν να διακόψουν πρόωρα την προβολή της ταινίας, με αποτέλεσμα να μην προβληθεί ποτέ ευρέως στη χώρα. Η ταινία δεν έχει προβληθεί ποτέ κανονικά στην ελληνική τηλεόραση, είτε στην δημόσια (ΕΡΤ) είτε σε ιδιωτικά κανάλια.

Εκείνοι που είχαν επιστρέψει νωρίτερα στην Ελλάδα για να συνεχίσουν το έργο τους κατ' εντολή της ΕΣΣΔ ήταν τα πολιτικά στελέχη του ΚΚΕ, τα οποία είχαν την εποπτεία της την λειτουργία του ΔΣΕ ως πολιτικοί επίτροποι, όπως ο Νίκος Μπελογιάννης. Αυτοί ήταν υπεύθυνοι για τη διαπαιδαγώγηση των μαχητών και μαχητριών, επόπτευαν τους στρατιωτικούς διοικητές και είχαν το δικαίωμα, σε κάποιες περιπτώσεις, να επεμβαίνουν στις αποφάσεις τους, ενώ σημαντικό κομμάτι της δουλειάς τους ήταν η διάδοση της προπαγάνδας του ΔΣΕ. Κατά συνέπεια, είχαν ενεργό ρόλο και στα εγκλήματα που διεπράχθησαν.

Η φήμη του Μπελογιάννη ως διανοούμενου και η μυθοποίηση της στάσης του στη δίκη του, παρά τη θανατική ποινή για κατασκοπία και την άμεση εμπλοκή του σε εκκαθαρίσεις πληθυσμού όπως η σφαγή στον Μελιγαλά, συνέτειναν στην ηρωοποίησή του και στη δημιουργία μέχρι και μουσείου προς τιμήν του στην Αμαλιάδα.

Σαν σήμερα, στις 30 Αυγούστου 1949, ο ΔΣΕ στις μάχες του Γράμμου και του Βίτσι ηττήθηκε και υποχώρησε στην Αλβανία, σηματοδοτώντας το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου. Ο Μπελογιάννης είχε τραυματιστεί σοβαρά στο χέρι στη μάχη του Γράμμου...

Comments